Jednymi z najbardziej niezwykłych pojazdów amfibijnych są pływające przyczepy kempingowe. Łączą one dwie funkcje:domu na kołach oraz pływającego domu (houseboat). W języku polskim praktycznie nie ma nazwy odpowiadającej pływającej przyczepie kempingowej. W języku angielskim nazywana jest ona m.in. caraboat (caravan/boat), camper boat, amphicamper (amphibious camper), camper trailer. W języku francuskim używana jest nazwa le bateau caravane, w niemieckim –Schwimmcaravan.
Od stworzenia motorowych łodzi mieszkalnych zastanawiano się, jak je wykorzystać podczas transportu w roli przyczep kempingowych. Oczywiście można wejść na pokład każdej łodzi znajdującej się na przyczepie, ale nie jest to ani bezpieczne, ani wygodne. Początkowo wykorzystywano drabinki rufowe lub dostawne burtowe, potem zaczęto instalować schodki z przodu przyczepy transportowej lub składane, umieszczone w rufie jachtu. Podobnie myśleli właściciele przyczep kempingowych, którzy chcieli je wykorzystać podczas wakacji na wodzie. Dla miłośników karawaningu oraz pływania jest to dobre rozwiązanie – można wybrać się na daleki akwen, a po drodze korzystać z przyczepy kempingowej, by po dotarciu do celu ją zwodować i używać jak klasyczną łódź wypornościową. Koniec lat 60. i początek 70. XXwieku to okres powstawania wielu ciekawych koncepcji pływających przyczep kempingowych, które stały się z czasem pierwowzorami współczesnych konstrukcji tego typu. Obecnie produkowane jest wiele rodzajówpływających przyczep kempingowych. Od małych – dających schronienie na noc (czasem z możliwością ugotowania posiłku) – po ogromne – umożliwiające luksusowe życie i zapewniające rozrywkę całej wieloosobowej rodzinie. Pływające przyczepy odgrywają jednak marginalną rolę w produkcji przyczep kempingowych na świecie. Początkowo tworzono je na wzór ich lądowych odpowiedników. Nowsze konstrukcje projektowano tak,by z przodu lub z tyłu – a czasami po obu stronach – utworzyć małe półpokłady, umożliwiające wyjście z kabiny podczas pływania i ułatwiające kąpiel.
Rodzaje pływających przyczep kempingowych
Przyczepy kempingowe mogą pływać razem z podwoziem lub po odłączeniu od niego. Pierwszy sposób jest łatwiejszy i nie wymaga parkowania zdjętego podwozia. Konieczne jest jednak zabezpieczenie antykorozyjne elementów podwozia lub wykonanie ich z materiałów nierdzewnych oraz zastosowania wodoszczelnych łożysk kół. Wadą tego rozwiązania jest zwiększenie zanurzenia na skutek opuszczania się w koła, w wyniku rozprężenia się zawieszenia po wodowaniu. Drugi sposób polega na odłączeniu kadłuba przyczepy od podwozia po wjechaniu do wody. Dno kadłuba nie ma wystających elementów podwozia, stawia więc mniejszy opór hydrodynamiczny, co przekłada się na większą prędkość pływania i niezaczepianie kołami o dno lub wodorosty. Dno przyczepy może być szczelne – co umożliwia pływanie – lub jej nadwozie może być wyposażone w dwa lub trzy pływaki, utrzymujące ją na powierzchni. Innym rozwiązaniem jest zastosowanie pływającej platformy (najczęściej na 2 lub 3 pływakach), na którą wjeżdża się klasyczną lądową przyczepą – po jej umocowaniu otrzymuje się pływającą jednostkę mieszkalną. Budowane są też przyczepy kempingowe fabrycznie wyposażone w łódź wiosłową mocowaną na dachu (American Dream Trailer Company). Kadłuby przyczep konstruowano jako ślizgowe lub wypornościowe. W tych ostatnich dominować zaczęły katamarany i trimarany. Nowością są pływające kampery, czyli amfibijne samochody kempingowe. Te pojazdy budowane są na bazie turystycznych pływających autobusów. Są one wyposażone we wszystkie udogodnienia, jakie zamówi kupujący – łącznie z rozsuwanymi na boki segmentami kadłuba, które pozwalają zwiększyć powierzchnię sypialni czy też salonu. W niektórych modelach stosuje się podnoszone do góry koła podwozia, aby zmniejszyć opory hydrodynamiczne, co jednak zwiększa koszty pojazdów.
Przyczepy pływające z podwoziem
Takie przyczepy kempingowe cieszą się mniejszą popularnością ze względu na zwiększone opory hydrodynamiczne oraz trudności w utrzymaniu sprawności i czystości podwozia oraz wyższą cenę. Część kosztów wynika z konieczności wykonania elementów podwozia z materiałów nierdzewnych, stosowania wodoszczelnych łożysk oraz elementów zawieszenia kół. Kadłub przyczepy musi być wyposażony w tylne światła zgodne z kodeksem drogowym i przyłącze kablowe do pojazdu holującego, co wymaga zastosowania wodoszczelnej instalacji elektrycznej. Przyczepy pływające z podwoziem zaczęto produkować w latach 60. XX wieku. W 1961 roku firma Supalite Caravan Co. zbudowała w Australii prototyp pływającej przyczepy kempingowej (Supalite Amphi-Van). Przyczepa wyposażona była w dwa szerokie pływaki, przewożone podczas transportu lądowego na jej dachu. Przed wjazdem do wody pływaki zdejmowano i mocowano w dolnej części boków kadłuba. W pływającej przyczepie Gull z 1964 roku, produkcji brytyjskiej firmy Creighton Caravans LTD, zainstalowano boczne drzwi, któreumieszczono ponad poziomem wody z obu stron kadłuba, i tylne drzwi – zapewniające dostęp do przyczepnego silnika. Dodatkowo przyczepa była wyposażona w odsuwane okno w dachu. Pływała ona z wystającym z przodu, pod wodą dyszlem. Wadą przyczepy było umieszczenie stanowiska sternika z tyłu, co sprawiało, żemiał on ograniczone pole obserwacji przez całą część mieszkalną i jej okna. Kolejnym mankamentem była konstrukcja przypominająca lądową przyczepę kempingową. Utrudniała ona wejście do wody (boczne drzwi) i dostęp do silnika. Niemiecka firma Kunststofftechnik Ferdinand Schäfer w 1967 roku rozpoczęła produkcję pływającej przyczepy kempingowej nazwanej Suleica. Nazwa pochodziła od pierwszych dwóch liter każdego ze słów: „super”,s „leicht” i „caravan” . Była to jednoosiowa przyczepa o opływowych, zaokrąglonych kształtach z zawieszeniem na drążkach skrętnych (Carl Hahn). Tworzono modele Suleica 430S i Suleica 500S. Przewidywano holowanie przyczepy na lądzie i w wodzie budowaną w tym czasie osobową amfibią Amphicar 770. Za napęd przyczepy w wodzie odpowiadał silnik przyczepny. Sterowanie za pomocą rumpla silnika przez otwarte tylne okno. Wejście do przyczepy bocznymi drzwiami. Wadą przyczepy była wysoka cena oraz konieczność pływania w zamkniętym pomieszczeniu mieszkalnym. W związku z tym zainteresowania nią było niewielkie. Całkowita produkcja seryjna obu modeli wyniosła jedynie 800 egzemplarzy.
Brytyjska przyczepa pływająca Caraboat,pomysłodawca i wykonawca: Tom Carr, projektant części podwodnej: John Askham. W 1971 roku Tom Carr uruchomił produkcję przyczep oieCaraboat. Jej nazwa mogło pochodzić zarówno od jego nazwiska, jak i od pierwszych liter słów „caravan” i „boat”. W warsztacie w Sutton-in-Ashfield zbuodwano jedynie 64 takie przyczepy. Podczas pływania dyszel składany był do góry, w wycięcie w przedniej części kadłuba. Wiele egzemplarzy tych przyczep jeździ i pływa do dzisiaj. Niemiecki projektant Daniel Straub w 2011 roku zaprojektował niewielką pływającą przyczepę kempingową Sealander. Przyczepa w wodzie napędzana jest silnikiem przyczepnym o mocy 5 KM z długą kolumną, co pozwala uzyskać prędkość pływania 5,6 km/h. Przyczepa ma otwierany przód i rolowany, miękki dach. Długość kadłuba: 3,89 m, waga: 380 kg. Produkcja: Sealander GmbH w Kilonii.
Przyczepy pływające bez podwozia
Ten rodzaj przyczep cieszy się największą popularnością. Często trudno odróżnić, czy jest to pływająca przyczepa kempingowa czy też niewielka łódź mieszkalna (houseboat). Do tej grupy należą zarówno jednostki wypornościowe, jak i ślizgowe. Pierwsze konstrukcje tego typu powstały w latach 60. XX wieku.
W 1966 roku we Francji opracowano pływającą przyczepę kempingową Corvette Week-End w wersji namiotowej. Przyczepa o wymiarach 4,9 x 2,1 m miała być napędzana na wodzie silnikiem przyczepnym o mocy 15 KM. Masa przyczepy: 600 kg wraz z silnikiem. Przyczepa przewożona była na odłączanym podwoziu z resorowaniem za pomocą drążków skrętnych systemu Frankel. Konstrukcja kadłuba: A.R.P La Rochelle (Ch. Martime), producent: Arpin. Kadłub wykonano z laminatów poliestrowych, podobnie jak nadwozie samochodu Chevrolet Corvette z 1953 roku, który był pewnie inspiracją dla projektanta. Amerykańska SeaCamper 24 to zgrabna mieszkalna łódz motorowa z kadłubem ślizgowym typu katedral, produkowana w latach 70. XX wieku. Przewożona była na dwuosiowej przyczepie. Aby można było z niej korzystać podczas postoju na lądzie wyposażono ją w otwierane laminatowe schodki. Umieszczono je w wycięciu kadłuba, na rufie, w taki sposób, aby po złożeniu nie było ich widać. Otwierana w dół połowa schodków odsłania w wycięciu kadłuba drugą ich połowę. Podczas pływania schodki służyły jako wejście do wody. Wymiary kadłuba: 7,32 x 2,44 x 3,05 m, napęd silnikiem wbudowanym z przekładnią typu „Z” o mocy 150-200 KM. Obecnie nazwę Seacamper nosi motorowa łódź mieszkalna niemieckiej firmy Stromberg Yachts GmbH (Seacamper 810).
Amerykańska firma Ship-A-Shore Corp. z Mishawaka wyprodukowała w latach 70. modele 23′ Combo Cruiser Houseboat, którego kadłub zbudowano z tworzywa sztucznego o nazwie Royalex (materiału kompozytowego składającego się z warstwy zewnętrznej z winylu i warstwy twardej z tworzywa ABS oraz gordzenia z pianki ABS). Napęd silnikiem wbudowanym z przekładnią typu „Z” o mocy 90 KM, który pozwala uzyskać prędkość 48 km/h. Stanowisko sterowania w przedniej prawej części kabiny mieszkalnej, w tylnej części pokład rufowy (balkon) z dachem podpartym dwoma słupkami. Kadłub z tunelami typu trimaran. Wejście na pokład rufowy (balkon) podczas przewożenia na przyczepie za pomocą drabinki dostawianej do drzwiczek z tyłu prawej burty.
Amerykańska firma Catamaran Cruisers Hausesboats od 1981 roku zajmuje się produkcją katamaranów. W latach 90. stworzyła model 8’x31’ Lil’Hobo (831 Lil’Hobo), pełniący funkcję łodzi mieszkalnej i przyczepy kempingowej. Ten katamaran produkowany jest już 25 lat. Przyczepa dwuosiowa ma poręcze opierające się o dno między kadłubami i dwie płaszczyzny, na których opierają się dna kadłubów pływaków. Kadłub zbudowany jest z laminatu, napęd jednym silnikiem przyczepnym o mocy do 50 KM lub dwoma o mocy 25 KM każdy. Stanowisko sterowania w przedniej prawej części mieszkalnej.
Australijska przyczepa kempingowa (hauseboat/caravan) Aquavan wyposażona jest w dwa półpokłady (balkony): przedni i tylny. Stanowisko sterowania w przedniej części mieszkalnej. Kadłub laminatowy o wymiarach 7 x 2 m, napęd silnikiem przyczepnym o mocy do 20 KM. Kadłub wyposażony jest w tylny składany dach nad półpokładem oraz montowaną z boku kadłuba markizę, jest on przewożony na przyczepie 2 osiowej.
fot. arch. Port Jagodne
Autor: Marek Kaiper
